Met de S-Bahn door Amsterdam

Aandacht voor OV-nieuws in de media – en de ermee gepaard gaande ophef op sociale media – is vaak van korte duur. Het Toekomstbeeld OV 2040, dat begin deze maand in het nieuws opdook, onderging hetzelfde lot. Alle landelijke en lokale media berichtten erover; er was wat ophef over dat het land weer leek op te houden bij de grenzen van de Randstad; en natuurlijk vonden reizigersorganisaties dat het allemaal weer niet snel genoeg ging. En een dag later hernam het leven weer zijn normale gang.

Ikzelf wil bij OV-nieuws, zeker als het over vergezichten gaat die ook Amsterdam zullen raken, echter graag het naadje van de kous weten. Het Toekomstbeeld is namelijk meer dan alleen het schematische plaatje dat in de media opdook; er zit een heel scala aan onderzoeken achter, waarin wordt gekeken naar wat er tegen 2040 haalbaar kan zijn. Eén van die onderzoeken is een rapport dat naar de catchy naam ‘Toetsing en resultaten lange-termijn-netwerk-uitwerking – Technische achtergrondrapportage‘ luistert. Dat is een lijvig en erg technisch rapport, waarin tot in detail een aantal kansrijke scenario’s voor de doorontwikkeling van het OV tot 2040 worden verkend.

De nadruk ligt daarbij op de ontwikkeling van het spoornet, dat immers de ruggengraat van het landelijke OV-net vormt. Er worden hierin een viertal scenario’s geschetst, die vooral qua ambitieniveau van elkaar verschillen: Basis, Benutting, Markt en Aanbod. Speciaal voor de regio Amsterdam is er een ‘Markt+’-variant opgesteld, waarin zwaar wordt ingezet op de uitbreiding van het metronet, met een oost/westlijn, een gesloten ringlijn én een metro naar IJburg en Almere.

Alle varianten staan in detail beschreven in het rapport, maar één variant wil ik er toch wel uitlichten, omdat die het spoornet rond Amsterdam op een hele andere manier benadert. Dit is de Aanbodvariant, waarbij voor Amsterdam een nieuwe treinsoort wordt voorgesteld: de S-Bahn. Deze treinsoort staat op onderstaand plaatje met roze lijnen aangegeven (iedere lijn staat voor één trein per half uur).

amsterdam_aanbodalternatief

Het idee achter de Aanbodvariant in het algemeen en de S-Bahn in het bijzonder, is dat de treinenloop rond Amsterdam nog verder ontvlochten wordt. Een gedeeltelijke ontvlechting heeft men al op het oog in de plannen voor de Airportsprinter. De S-Bahn zou het gros van de huidige Sprinterverbindingen moeten vervangen, waarbij deze zoveel mogelijk gescheiden van het intercitynetwerk zullen rijden. De centrale route ligt tussen Haarlem en ‘Diemerknoop’ (ter hoogte van – de naam suggereert het al – Diemen). Aan weerszijden zou de S-Bahn vertakkingen krijgen: aan de westkant naar Den Haag, Zandvoort en Uitgeest; aan de oostkant naar Utrecht/Rhenen, Hilversum(-Utrecht) en Almere. Ook de Airportsprinter Hoofddorp-Amsterdam Centraal zou onder de S-Bahnformule gaan rijden.

Alle S-Bahnen rijden via Amsterdam Centraal. Treinen uit Haarlem en sprinters uit Almere en Hilversum doen dat nu ook al, maar de sprinters uit Haarlem eindigen hier nu allemaal, en de sprinters uit Almere en Hilversum zullen op termijn ook hun eindpunt op Centraal gaan krijgen. De S-Bahn koppelt beide trajecten aan elkaar, waarmee Amsterdam Centraal een tussenstation wordt. Slechts de sprinters uit Zaandam en de Airportsprinter zouden in het Aanbodscenario nog op Centraal eindigen, waarmee het belangrijkste station van Amsterdam vooral een doorgangsstation wordt.

De S-Bahn is op zich een interessant concept. Een hoge frequentie, loskoppeling van overige treinsoorten, en Centraal als tussenstation in plaats van eindpunt; dit alles zou kunnen bijdragen aan het creëren van een nieuwe as op stedelijk en regionaal niveau. Deze lijnenloop is echter verre van een volledig uitgewerkte blauwdruk, waarvoor de schop maar de grond in hoeft en de treinen maar besteld hoeven te worden om hem realiteit te maken. Het is één van de denkbare scenario’s voor 2040, en eentje met de nodige haken en ogen.

Opvallend is bijvoorbeeld de keuze om de sprinters uit de richting Breukelen, die nu nog via Duivendrecht en Amstel naar Centraal rijden, voortaan na Bijlmer via Diemen te sturen. Dat creëert op het baanvak Bijlmer-Centraal extra ruimte voor intercity’s. Op zich kan dat nu al: er liggen spoorbogen die Amsterdam Bijlmer met Diemen-Zuid verbinden. Voor een doorgaande sprinter is de huidige opzet echter nog niet echt geschikt, omdat de sprinters dan eerst de sporen van de intercity’s gelijkvloers zouden kruisen. Ook de aansluiting richting Diemen-Zuid is niet volledig kruisingsvrij. En hoewel het ook al mogelijk is na Diemen-Zuid naar Centraal door te rijden, is dat een enkelsporige verbinding die station Diemen bovendien overslaat.

Ook op andere punten knelt het nu nog in dit scenario. De S-Bahn zou niet overal over zijn eigen sporen kunnen rijden: met name voorbij Weesp, waar weer moet worden ingevoegd op de sporen die ook door de intercity’s worden gebruikt. De sporen tussen Breukelen en Bijlmer worden in deze variant gedeeld met een nieuw in te leggen intercity naar Rotterdam via Gouda, die bovendien op Bijlmer zou moeten eindigen. Daarvoor zijn nieuwe keersporen nodig, die echter in combinatie met aanpassingen aan de verbindingsboog naar ‘Diemerknoop’ kan worden aangelegd.

Ook heeft de S-Bahn consequenties voor andere delen van het netwerk. Er rijden geen sprinters meer van Weesp naar Amsterdam Zuid en Schiphol: het baanvak Weesp-Schiphol wordt in dit scenario alleen nog door intercity’s gebruikt. Op zich valt het wegvallen van die verbinding op te lossen met een extra intercitystop te Weesp, maar dat sluit niet aan op de plannen die men op dit moment heeft voor dit station, waar de intercity’s ook in de toekomst aan voorbij moeten blijven rijden.

Tot slot lijkt het treinenaantal dat men in dit scenario heeft benoemd me zeer ambitieus en zelfs een beetje onrealistisch. Twintig (!) intercity’s per uur tussen Amsterdam en Utrecht, en niet minder dan 24 treinen per uur tussen Schiphol en Zuid – die bovendien per richting over één spoor zouden moeten, om ze van de Airportsprinter te kunnen scheiden. Ook mét een Noord/Zuidlijn naar Schiphol blijft de bestaande Schipholtunnel in dit scenario dus een potentiële bottleneck.

Maar zoals ik al eerder zei is dit scenario geen blauwdruk; eerder een inventarisatie van wat mogelijk zou kunnen zijn. Een S-Bahn als doorgaande verbinding tussen Haarlem en Diemen via Centraal is een interessant concept. Ook na uitvoer van de gewraakte verbouwingsplannen voor Amsterdam Centraal blijft zo’n doorgaande verbinding een mogelijkheid. Dat zou ook gefaseerd ingevoerd kunnen worden: het doorkoppelen van de sprinters uit Haarlem aan die uit Weesp is in principe zonder infrastructurele aanpassingen mogelijk. Als alle intercity’s na Weesp naar Zuid en Schiphol rijden, kun je daarmee al een gedeeltelijke ontvlechting op het spoornet bereiken.

Wat er uiteindelijk van deze plannen terecht gaat komen zal de toekomst gaan uitwijzen. Er is in ieder geval weer een ambitie uitgesproken, en dit Toekomstbeeld, in combinatie met andere plannen en ideeën, zoals een versnelling van de intercity’s naar het noorden des lands en meer internationale verbindingen, tonen aan dat ook in het Haagse het besef inmiddels weer is doorgedrongen dat het spoor een cruciale rol in de verplaatsingsbehoefte in, naar én om Amsterdam speelt.

Advertenties

6 gedachten over “Met de S-Bahn door Amsterdam

  1. Zou dan net als in de provincie Limburg zo kunnen zijn. Vanuit Mestreech via Heële naar Aachen, Remunj – via Heële naar Kirchroa zijn de trajecten al voor zien van lijnnummers. Ik heb ook aan @NS_online zo iets voorgesteld maar vinden dat rond de Randstad o.a. rond Amsterdam, Rotterdam niet echt van toepassing. Wat wel zo is is dat bij de provincie Noord Holland wel over na is gedacht net als de Hoekse lijn bijvoorbeeld de Gooilijn, Flevolijn, Hoornselijn en Kenemmerlijn voorzien kunnen zijn van een metrotracé maar dat heeft best wel haken en ogen. Ik weet ook niet hoe ver het zou komen…….

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s