Noord/Zuidlijn naar Schiphol: effect op het bestaande spoor

Nu de Noord/Zuidlijn rijdt, wordt de vraag hoe het metronet van Amsterdam verder uitgebreid zou moeten worden weer vaker gesteld. Een van de kandidaten is de verlenging van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol. Ik ben zelf nooit echt een voorstander van deze verlenging geweest, omdat deze een bestaande verbinding zou dupliceren en weinig voor de ontwikkeling van de stad zou betekenen.

Ook stelde ik dat – als er al extra sporen tussen Schiphol en Zuid moeten komen – deze beter als onderdeel van het hoofdrailnet uitgevoerd kunnen worden. Dat zou bijvoorbeeld het losleggen van sprinters en intercity’s over de Zuidtak mogelijk maken. Een Noord/Zuidlijn over eigen spoor zou dit oplossend vermogen niet hebben, betoogde ik. Het is echter de vraag of ik daar gelijk in heb. Als denkoefening heb ik eens gekeken hoe de Noord/Zuidlijn over eigen spoor naar Schiphol zou kunnen bijdragen aan het efficiënter maken van de treinenloop over bestaand spoor.

Er zijn twee bronnen die ik als vertrekpunt heb genomen: de NMCA Spoor 2030-2040 (pdf), waarin in bijlage 1 wordt geschetst hoe de treinenloop er in 2030 uit moet zien; en het Verkennend capaciteitsonderzoek Zuidas Amsterdam, waarin diverse alternatieven worden geschetst voor de treinenloop rond Amsterdam ten opzichte van de NMCA. De NMCA is interessant omdat hierin de treinenloop op nationaal niveau wordt geschetst. Het Verkennend capaciteitsonderzoek biedt een aantal alternatieven, waarmee vooral de treinenloop rond Amsterdam verder geoptimaliseerd zou kunnen worden.

De onderzochte alternatieven leiden weliswaar tot meer capaciteit op het bestaande spoor, maar komen ook met nadelen. Zo zal in een aantal onderzochte alternatieven de Westtak van het hoofdrailnet worden gescheiden. Doorgaande verbindingen, bijvoorbeeld de internationale treinen of verbindingen met Hoorn en Leiden, komen te vervallen. Ook zou bij een volledige segregatie van de Westtak het aantal sporen tussen Zuid en Schiphol tot twee worden teruggebracht. Over elk spoor zouden dan tot 20 treinen per uur moeten rijden. Te doen, maar het ontbreken van een alternatief maakt deze alternatieven minder robuust dan de huidige situatie.

Alleen in de variant waarin de Noord/Zuidlijn via bestaand spoor naar Schiphol rijdt wordt er spoor bijgebouwd. Ook dit alternatief leidt echter tot een reductie van de beschikbare capaciteit voor overige treindiensten, die dan een primair regionale functie zouden krijgen. Als tussenoplossing zou dit misschien interessant kunnen zijn, maar op de langere termijn zit ook deze oplossing verdere groei in de weg.

Toch zijn in het Verkennend capaciteitsonderzoek een aantal ideeën te vinden die een goed uitgangspunt vormen voor een mogelijke treinenloop over bestaand spoor, in combinatie met een Noord/Zuidlijn naar Schiphol over eigen spoor. Door twee doorgaande intercitycorridors tussen Zuid en Schiphol te vormen, namelijk HSL – Almere en Leiden – Utrecht, ontstaat meer ruimte voor overige treinen. De Westtak kan een meer regionale functie krijgen, waarbij ook ruimte over blijft voor internationale treinen naar Amsterdam CS.

Schematisch zou de treinenloop er dan als volgt uit kunnen zien. In de legenda staan de corridors vermeld (treinen kunnen aan weerszijden dus naar verdere bestemmingen doorrijden), het aantal treinen per uur en de treinsoort. Ik heb een onderscheid gemaakt naar treinen die op Schiphol (intercity) of Hoofddorp (sprinter) eindigen – zij zullen tussen Zuid en Schiphol van de middensporen gebruik maken – en doorgaande treinen, die van de buitensporen gebruik maken. De treinen die ten oosten van Schiphol omhoog afbuigen, gaan de Westtak op.

nzl_schiphol_treindienst-01

De treinenloop zoals in de NMCA vermeld biedt een aanzet tot een detailuitwerking van de lijnvoering. Die zou er dan als volgt uit kunnen zien, met tussen haakjes de frequentie per uur en tussen blokhaken het spoor tussen Zuid/Riekerpolder Aansluiting en Schiphol waarover de treinen rijden (bu: buiten; bi: binnen):

  • Zuidtak:
    • IC Maastricht-Dordrecht (2) [bu]
    • IC Nijmegen-Den Haag CS (4) [bu]
    • IC Lelystad-Rotterdam CS (2) [bu]
    • IC Zwolle-Breda (2) [bu]
    • SP Utrecht-Hilversum-Den Haag CS (2) [bu]
    • IC Leeuwarden/Groningen-Schiphol (2) [bi]
    • IC Amersfoort/Enschede-Schiphol (2) [bi]
    • SP Almere Centraal-Hoofddorp (4) [bi]
  • Westtak:
    • Int Benelux/Thalys/Eurostar (2) [bu]
    • SP Amsterdam CS-Den Haag CS (2) [bu]
    • SP Hoorn Kersenboogerd-Hoofddorp (2) [bi]
    • SP Uitgeest-Hoofddorp (2) [bi]

Het komt neer op in totaal 20 treinen tussen Zuid en Schiphol, aangevuld met 8 treinen vanaf de Westtak. Door de bestaande Schipholtunnel rijden dan 28 treinen per uur. Dat is nog steeds veel, maar deze treinen zouden vrijwel allemaal een regionale functie vervullen, omdat de Noord/Zuidlijn de vervoersvraag tussen Schiphol en het centrale deel van Amsterdam over kan nemen. Sprinters via de Westtak kunnen vaker naar Zaandam gaan rijden, waarbij de mogelijkheid ontstaat om ook een directe verbinding tussen Uitgeest en Schiphol te bieden. Tussen Schiphol en CS rijden via de Westtak nog vier treinen per uur (twee sprinters en twee internationale treinen), waarmee CS verder ontlast wordt.

De totale capaciteit (trein en metro) tussen Schiphol en Amsterdam gaat omhoog. De frequentie op de Noord/Zuidlijn kan zeer hoog zijn: 16, 20, zelfs 24 treinen per uur. En hoewel het aantal treinen over bestaand spoor iets lager ligt (28) dan in de NMCA en het Verkennend capaciteitsonderzoek (30 à 32), kan de capaciteit beter gericht worden op de regionale vervoersvraag.

Kortom: een Noord/Zuidlijn via eigen spoor biedt ook voor het bestaande spoornet voordelen. Het is echter de vraag of dat alleen genoeg is om zo’n duur project te rechtvaardigen. Voor de verdere ontwikkeling van de stad heeft deze verlenging weinig meerwaarde, omdat het gebied tussen Zuid en Schiphol moeilijk te verdichten is. Andere metroprojecten, zoals een Oost/Westlijn of sluiting van de Ringlijn, zouden beter bijdragen aan stedelijke ontwikkelingen. Als oplossing om meer capaciteit tussen Schiphol en Amsterdam te creëren, is de verlenging echter op termijn het overwegen waard.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s