De IJtram en de kruising met de s114

De komende decennia wordt zo’n 650 miljoen euro gestoken in de verbetering van de bereikbaarheid van IJburg en Zeeburg, zo berichtte gisteren onder andere Het Parool. Dit bedrag valt onder het Mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg. Ruim de helft van het bedrag is bestemd voor ov-gerelateerde maatregelen, waaronder verbeteringen van de IJtram.

De IJtram zelf is de laatste jaren een zorgenkindje. Vooral de betrouwbaarheid van de lijn laat te wensen over. Daar lijkt GVB nu een even eenvoudige als doelmatige oplossing voor te hebben gevonden, die het leed op korte termijn moet verzachten. Op de langere termijn is een grotere robuustheid alleen niet genoeg: er moet ook capaciteit bij. De grotendeels vrije en gestrekte ligging van de trambaan maakt het mogelijk om op deze lijn gekoppelde trams in te zetten. Dat moet vanaf eind volgend jaar gaan gebeuren.

In het Mobiliteitsplan staan nog meer maatregelen om de capaciteit en betrouwbaarheid van de lijn te verbeteren. Een daarvan betreft een ongelijkvloerse kruising met de op- en afrit van de A10, ook wel bekend als de s114. Deze oplossing zal niet alleen de doorstroming van het tramverkeer, maar ook van het autoverkeer moeten bevorderen. De voorgestelde oplossing is echter een ‘halve maatregel’ – letterlijk: alleen de kruising met de op- en afrit van de westelijke rijbaan van de A10 zal ongelijkvloers worden uitgevoerd. Aan de oostzijde blijft de huidige situatie bestaan, omdat de tram anders niet tijdig uit de tunnelbak kan komen om op de Enneüs Heermabrug aan te sluiten.

ijtram_westelijke_kruising

De huidige situatie heeft mij altijd al verbaasd. Eigenlijk ligt de trambaan aan de verkeerde kant van de IJburglaan, waardoor de op- en afritten gelijkvloers moeten worden gekruist. Had de trambaan aan de noordzijde van de IJburglaan gelegen, dan was dit probleem er niet geweest.

Het waarom van deze onlogische situatie is te verklaren uit een ongelukkig samenvloeien van verschillende infrastructurele projecten. De ligging van de trambaan ten zuiden van de IJburglaan is terug te voeren op de ligging van de tunnelbuis voor de tram in de Piet Heintunnel. Deze is aangelegd in een tijd dat men er nog vanuit ging dat IJburg per metro ontsloten zou worden. In de oorspronkelijke opzet zou de Piet Heintunnel aan de westkant onderdeel van een doorgaande route zijn geweest via de Piet Heinkade. De metrobaan zou tussen rijbaan en spoor hebben gelegen (waar nu de trambaan ligt), om uiteindelijk aan te kunnen sluiten op de deels gebouwde tunnel. Een zuidelijke ligging van de baan is dus uit dit plan te verklaren.

De aansluiting op de A10 lag er al voor de Piet Heintunnel en IJburglaan bestonden. In 1990 werd deze aansluiting gebouwd in samenhang met de voltooiing van de A10 om Amsterdam heen. De aansluiting ligt tussen de Zeeburgertunnel en Zeeburgerbrug in. Toen IJburg in uitvoer werd genomen, werd de aansluiting uit 1990 herbouwd. In 1997 kwam daarmee de huidige configuratie tot stand. Vanwege de nabijgelegen Zeeburgertunnel was het alleen mogelijk om een halfklaverbladaansluiting te realiseren ten zuiden van de IJburglaan – een aansluiting aan de noordkant had niet gepast.

s114_voor_na
De aansluiting s114 in 1990 en na herbouw in 1997.

Omdat bij de aansluiting van IJburg op de IJburglaan werd gekozen voor een brug – de huidige Enneüs Heermabrug – die vlakbij de aansluiting ligt, betekende dit ook dat de tram op maaiveldniveau de kruising moet passeren. Hiermee ontstond de huidige situatie, die inmiddels een knelpunt is.

Met het ongelijkvloers uitvoeren van de westelijke kruising wordt in ieder geval een deel van het probleem opgelost. Men heeft ook andere maatregelen onderzocht. Een trambaan over de A10 heen zou de gehele kruising ongelijkvloers maken, maar een lang viaduct vereisen en een ligging van de halte Bob Haarmslaan op +1. Ook zou de trambaan al in de Enneüs Heermabrug moeten beginnen met stijgen.

Het omleiden van de trambaan om de lussen van de op- en afrit heen zou ook een ongelijkvloerse situatie creëren, maar bleek niet inpasbaar. Tot slot werd gekeken naar de mogelijkheid om de tunnelbak tot aan het Steigereiland door te trekken, waarmee de tram dus niet langer via de brug zou rijden. Hiervoor is de ruimte tussen de zuidoostelijke aanlanding van de brug op het eiland en het eerste bouwblok echter te beperkt.

Een alternatief dat ik niet in het Mobiliteitsplan zag staan, is een verlengde tunnelbak onder de A10 door waarmee de trambaan ten oosten van de A10 aan de noordzijde van de IJburglaan zou uitkomen, in combinatie met een verlegging van de trambaan naar de noordzijde van de Enneüs Heermabrug. Het zou ook de gelijkvloerse kruising met de oostelijke aansluiting van de s114 elimineren. Weliswaar betekent dit een forse ingreep tussen de aansluiting met de A10 en het Haveneiland, waar de trambaan naar het midden van de rijbaan verhuist. Rij- en trambaan moeten hier immers verwisseld worden. Dit kost (veel) meer, en het is bovendien nog de vraag of de huidige rijbaan geschikt is voor een tram. Het zou echter een oplossing zijn die ook op de lange termijn de bereikbaarheid van IJburg – zowel per tram als per auto – garandeert.

Het wisselen van tram- en rijbaan zou in samenhang met het vergroten van de capaciteit van de rijbaan opgepakt kunnen worden. Het is de bedoeling dat realisatie van het laatste in 2022 begint en realisatie van de ongelijkvloerse kruising in 2024. Dat is al vrij snel. Hopelijk dat deze haast niet leidt tot onzorgvuldige besluitvorming, die tot gevolg kan hebben dat over een jaar of twintig opnieuw (zeer) dure maatregelen nodig zijn.

Advertenties

3 gedachten over “De IJtram en de kruising met de s114

  1. Kunnen ze niet de weg en de kruising aan de oostkant wat verhogen en een half verdiepte tunnelbak aanleggen? Het lijkt mij dat daarvoor een hogere hellingshoek is toegestaan.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s