Waar ligt de ‘spookmetrotunnel’ bij Amsterdam CS?

Gisteren kreeg ik op Twitter de vraag waar de tunnel ligt die gebruikt zou zijn voor een metro naar IJburg? Het is een interessante vraag, waar niet direct een antwoord op te geven valt. Wijnemenjemee besteedde begin 2014 nog aandacht aan deze tunnel, maar uit dat artikel valt de precieze ligging niet te achterhalen.

Er zijn op de website nuttelozewerken.nl wat foto’s van de bouw van deze tunnel te vinden. Ook werd in het bericht op wijnemenjemee in een van de reacties de vermoedelijke lengte én het westelijke eindpunt vermeld: 160-170 meter, en aan de westkant net eindigend voor de Oostertoegang. Met deze bronnen en gebruik makend van Google Earth en Streetview zouden we toch een vrij nauwkeurig antwoord op onze vraag moeten krijgen: waar ligt de ‘spookmetrotunnel’ bij Amsterdam CS?

Eerst wat geschiedenis. De tunnel vormt een onderdeel van een geplande metro naar IJburg. Die metro past op zijn beurt weer in een groter plan, namelijk dat voor een grote ringlijn om de stad heen. Op de pagina Nota Sneltram vind je hier meer informatie over. Daarin is ook een afbeelding te vinden die het traject voor de IJmetro/ringlijn laat zien, lopend langs de noordzijde van CS:

combiplan_doorsnede_cs

Het is niet heel duidelijk, maar duidelijk genoeg om de vermoedelijke ligging van de tunnel beter te kunnen achterhalen. Zo is rechts nog net het rijtje huizen te zien op het Oosterdokseiland. Het tracé loopt hier vlak langs, ingeklemd tussen de huizen en de treinsporen.

Op nuttelozewerken.nl zijn twee foto’s ([1],[2]) van de tunnel in aanbouw te zien in relatie tot deze huizen:

Het huis op de linkerfoto is dit pand en op de rechterfoto zie je dit pand. Alle beschikbare gegevens (plattegrond, foto’s, vermoedelijke lengte tunnel) gecombineerd leveren genoeg informatie voor een adequate vaststelling van de ligging van de tunnel.

ijmetrotunnel-01
De waarschijnlijke ligging van de tunnel (ononderbroken weergegeven). Gestippeld weergegeven het vermoedelijke tracé van de IJmetro (grote afbeelding).

Maar er is nog iets: de tunnel is niet een vlak liggende tunnel over de gehele lengte. Eerder is er sprake van een hellingbaan vanaf maaiveldniveau aan de oostzijde tot een tunnelligging aan de westzijde. Ergens halverwege de huizenrij had het tracé weer bovengronds moeten komen en zou de oversteek van de Oosterdoksdoorgang waarschijnlijk per brug hebben plaatsgevonden. Een artist’s impression van de IJmetro zoals deze uit de tunnel tevoorschijn komt bevestigt dat:

art0203d

Waarom werd deze tunnel eigenlijk gebouwd? Toen de bouw werd aangevangen in 1994 waren de plannen voor IJburg nog een stuk grootschaliger dan nu. Er zouden 45.000 woningen moeten komen en dat rechtvaardigde een aansluiting op het metronet. Hoewel de realisatie van IJburg toen nog ver in de toekomst lag en er met de bouw van de metrolijn dus nog niet echt sprake was van haast, zou de tunnel komen te liggen op een plek waar NS indertijd ook het aantal sporen wilde uitbreiden. Het achteraf inbouwen van een tunnel onder deze sporen zou veel duurder zijn dan het op voorhand aanleggen van deze tunnel, waarna de sporen er maar op hoefden te worden gebouwd.

Slim bedacht dus, maar een paar jaar later werden de plannen voor IJburg stevig teruggeschaald. Dat had ook gevolgen voor de metroplannen. Een metro was nu ineens teveel van het goede. In plaats daarvan werd de IJtram aangelegd. De tunnel werd afgesloten en verdween uit de herinneringen.

De kans dat de tunnel ooit nog voor het oorspronkelijk bedachte doeleinde gebruikt zal gaan worden is zeer klein. Ten eerste is het de vraag of de vervoersvraag vanuit IJburg ooit groot genoeg zal zijn om een metrolijn te rechtvaardigen. De tweede reden is ruimtelijk van aard: op de plek waar het metrostation achter het CS had moeten komen, is nu de Michiel de Ruijtertunnel gebouwd. Het zou op zich denkbaar zijn het station dan iets naar het zuiden aan te leggen, maar dan moet het onder de treinsporen komen te liggen. En de zeer hoge kosten van het achteraf inbouwen van een metrotunnel onder treinsporen was nu juist de reden om de spooktunnel maar alvast aan te leggen…

Advertenties

2 gedachten over “Waar ligt de ‘spookmetrotunnel’ bij Amsterdam CS?

  1. Interessant artikel. Ik kan me goed voorstellen dat het opnieuw uitwerken van de plannen lastig is. Tussen 1994 en nu is een boel gebeurd.

    Niets doen is m.i. echter ook geen optie: met de aanstaande verlening en hogere frequentie van lijn 26 is het met afstand de drukste tramlijn van Amsterdam. De kruispunten op de Piet Heinkade en de Ijburglaan zijn een flinke bottleneck voor zowel auto als tram.

    Zijn er alternatieven?

    Like

Laat een reactie achter op stephanvierkant Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s