Een gebrek aan visie op het spoor

Paniek in de NS-directie. Voor de geplande verbouwing van Amsterdam CS (ja, alweer) in het kader van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) schijnt Prorail nu een plannetje bedacht te hebben om in de toekomst niet tien, maar negen sporen door Amsterdams belangrijkste station te leiden. President-directeur Roger van Boxtel vreest voor chaos tijdens én na de verbouwing van het station. Niet alle treinen zouden in de toekomst meer kunnen doorrijden naar CS, wat vaker overstappen betekent. Internationale treinen zouden kunnen doorrijden naar Zuid, maar dat zal daarvoor wel eerst verbouwd moeten worden. Het is de vraag of die verbouwing op tijd klaar is.

Wacht, hoor ik de goed ingeleiden nu denken. Tien sporen? Maar er lopen op dit moment toch vijftien sporen door CS? Inderdaad: het plan is om vijf van de huidige sporen te schrappen (dat – en veel meer – kun je in dit document terugvinden). Dit zijn namelijk sporen die niet direct aan een perron liggen, maar tussen de perrons doorlopen. Deze tussensporen zijn niet alleen van belang voor goederenvervoer, maar bieden ook de mogelijkheid om reizigerstreinen langs aan het perron staande treinen te leiden naar een ander deel van hetzelfde perron. De huidige opzet biedt daarmee veel flexibiliteit, maar heeft wel een nadeel: de ruimte voor perrons is maar beperkt.

Precies daarom is het opheffen van die middensporen bedacht. De aldus vrijkomende ruimte kan gebruikt worden om de perrons te verbreden. Hard nodig op het steeds drukker wordende CS, waar de drukte op de perrons soms gevaarlijke proporties aanneemt. Helaas komt dat wel met een prijs: het opheffen van de extra sporen betekent minder flexibiliteit. De vernieuwde opzet van de sporenlayout is dwingender ten aanzien van de mogelijke lijnvoeringen, en bij storingen zullen er minder uitwijkmogelijkheden zijn.

De werkelijke onrust zou dan ook niet over het terugbrengen van tien naar negen (-10%), maar van vijftien naar tien (-33%!) sporen moeten gaan. Voor de extra perroncapaciteit moet extra flexibiliteit en robuustheid worden opgeofferd, waardoor niet alleen minder adequaat op verstoringen, maar ook op toekomstige groei en veranderingen kan worden ingespeeld. Het is tekenend voor het gebrek aan visie op het spoor – in ieder geval rond Amsterdam – dat de politieke besluitvorming parten speelt.

PHS is ooit bedacht om hogere frequenties – en dus meer capaciteit – op het spoor mogelijk te maken zonder de miljardeninvesteringen die onder Rail 21 nog bedacht werden. In plaats van grootschalige nieuwbouw- en uitbouwprojecten (denk HSL Zuid, viersporigheid Amsterdam-Utrecht) zouden de knelpunten in het bestaande netwerk omgebouwd moeten worden om meer treinen mogelijk te maken. Dat betekent echter ook een reorganisatie van de dienstregeling: meer rijden in vaste corridors, zodat verschillende treinseries elkaar minder in de weg zitten en op hetzelfde stukje spoor meer treinen passen.

Op zich lovenswaardig, maar per saldo moeten al die inspanningen natuurlijk wel wat opleveren: meer capaciteit en een hogere betrouwbaarheid. En een voorbereiding zijn op toekomstige groei, ver voorbij de planhorizon waar PHS nu vaak lijkt op te houden (zo rond 2030-2035). Het vervoer per spoor van en naar Amsterdam groeit al jaren, en niets lijkt erop te wijzen dat dat plots zal veranderen. Amsterdam Zuid is, ondanks de al jaren bestaande ambities om dit tot een ‘tweede Centraal’ uit te bouwen, nog steeds bij lange na niet voorbereid op een forse reizigersgroei. Het feit dat de huidige ombouwplannen alweer bijgesteld worden geeft dat wel aan. Schiphol, de andere belangrijke knoop in het Amsterdamse spoornet, zit al jaren tegen de grenzen van de capaciteit aan.

Echt concrete plannen om iets aan die problematiek te doen ontbreken, en daar wringt hem de schoen. De huidige plannen voor het spoor in en rond Amsterdam hebben meer het karakter van pappen en nathouden, bedoeld om de ergste problemen voor de komende vijf à tien jaar te verminderen, dan dat ze getuigen van een integrale visie op hoe het spoorvervoer de komende twintig tot dertig jaar in goede banen geleid kan worden. En daar komen dan de plannen om de spoorbundels van en naar CS in een soort ‘dwangbuis’ te stoppen bovenop. Misschien wordt het toch eens tijd om weer in langetermijnvisies te gaan denken, het Amsterdamse spoornet als een integraal systeem te beschouwen, en te investeren in maatregelen die extra capaciteit, robuustheid én flexibiliteit opleveren.

Advertenties

5 gedachten over “Een gebrek aan visie op het spoor

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s