Per Noord/Zuidlijn van Schiphol naar Purmerend…in 1968

Eerst een toevoeging op mijn post van gisteren. Ik heb het boek Stadsplan Amsterdam (2003) er nog eens bijgepakt, en vond daarin een tweetal structuurkaarten waarop het tracé van lijn 16 naar Osdorp gedetailleerder staat ingetekend.

Op de kaart ‘Structuurplan Amsterdam’ uit 1991 is inderdaad te zien dat de lijn via de Henk Sneevlietweg had moeten lopen. De passage van de remise Havenstraat zou via de zuidkant hebben verlopen. Kennelijk had men voor tram 2 ook nog wel interessante plannen: die had naar bedrijventerrein Riekerpolder en een toekomstig NS-station aldaar moeten lopen.

tram_16_1991

Op de kaart van het Structuurplan ‘Open stad’ uit 1996 is de verlenging naar Osdorp al weergegeven zoals die uiteindelijk is uitgevoerd. Hier is echter de geplande aftakking van de Noord/Zuidlijn onder de De Lairessestraat door goed te zien. Merk ook op dat de vertakking naar station Zuid nog via de Boerenwetering staat ingetekend – een tracé dat uiteindelijk via listige politieke intriges onder de smalle Ferdinand Bolstraat werd verlegd.

tram_16_1996

Dat tracé onder de FeBo – en daarmee kom ik uit bij het eigenlijke onderwerp van deze post – stond ook in het oorspronkelijke plan voor de Noord/Zuidlijn uit het Plan Stadsspoor. In Stadsplan Amsterdam staat ook een kaart getiteld ‘Voorontwerp van de tweede nota over de Amsterdamse binnenstad’ uit 1968. En daarop staat naast de Noord/Zuidlijn als metroverbinding een tweede ‘Noord/Zuidlijn’ ingetekend – als spoorweg.

stadsspoor_1968

Aan de zuidkant had deze spoorlijn van de Zuidtak moeten aftakken. Het tracé had daarna onder de Boerenwetering moeten doorlopen, waar decennia later de metro een tijd werd gepland. Na een station Museumplein – dat hier ter hoogte van het Weteringcircuit staat ingetekend – zou de spoorlijn dan de metro hebben gevolgd om onder het CS door naar Amsterdam Noord en verder naar Purmerend te lopen.

Hoe serieus dit plan was, is lastig meer te herleiden. In Stadsplan Amsterdam wordt slechts vermeld dat de doortrekking vanaf het station Museumplein ‘sterk aanbevolen’ werd vanwege de overloopfunctie die Purmerend zou krijgen. Het alternatieve ‘Amtroplan’ dat in dezelfde tijd werd voorgesteld, ging ook uit van een Noord/Zuidlijn als spoorlijn onder de stad door, met alleen stations ter hoogte van het Museumplein en het CS, waarop ‘lichte NS-treinen’ zouden rijden.

Het plan voor een spoorweg onder de binnenstad door lijkt daarna een stille dood te zijn gestorven. Dat gold niet voor het tracé tot aan station Museumplein. Toen de Schiphollijn werd gebouwd, was het nog steeds de bedoeling de lijn hier ooit te laten eindigen. De plannen waren zelfs zo concreet dat er onder de noordelijke rijbaan van de A10-zuid alvast een onderdoorgang werd aangelegd, uitkomend in het Beatrixpark. Op oudere satellietopnamen is die tunnel nog goed te herkennen, zoals hier in 2004:

tunnel_a10_beatrixpark

Halverwege de jaren tachtig is ook dit plan in een la verdwenen. Dat geldt echter niet voor het algemene idee van een Noord/Zuidlijn van Purmerend naar Schiphol. Plannen hiervoor zijn tot op de dag blijven bestaan, waarbij het voornemen om de lijn naar Schiphol door te trekken wel het concreetst is. Eventueel zou dat via NS-spoor kunnen, waarmee we dus toch weer bij de plannen van een halve eeuw geleden uitkomen…

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s